Không có bề dày truyền thống trăm năm, không mang dấu ấn tinh hoa, China Open sẽ chủ động xây dựng một nền văn hóa riêng mới như thế nào?

Khoảnh khắc Trịnh Khâm Văn giành chức vô địch đơn nữ sau một trận đấu nghẹt thở mãn nhãn, cả sân Kim Cương như bùng nổ.

Từ thứ hạng thế giới ngoài top 100, đến bán kết US Open, rồi đến chức vô địch China Open, Trịnh Khâm Văn đã hoàn thành cuộc lội ngược dòng đẹp nhất trong sự nghiệp tại Bắc Kinh, đồng thời đẩy nhiệt huyết quần vợt của cả thành phố lên đến đỉnh điểm. Đến đây, China Open 2026 đã đón khoảnh khắc rực rỡ nhất của mình.

Nhà vô địch đơn nữ người bản xứ đầu tiên sau 22 năm thành lập giải, Djokovic trở lại Bắc Kinh sau 11 năm và giành danh hiệu thứ bảy, tổng doanh thu bán vé lập kỷ lục lịch sử, số lượt người vào sân vượt 450.000, ma trận nhà tài trợ được nâng cấp toàn diện, "hiện trường thứ hai" và "kinh tế cuống vé" liên kết với các khu thương mại thúc đẩy tiêu dùng 180 triệu nhân dân tệ, tất cả đều là những khoảnh khắc lịch sử của giải đấu "còn trẻ" China Open.

Nhưng với những người không xem quần vợt, nếu Trịnh Khâm Văn không vô địch, nếu Chagee không tuyên bố chương trình mua một tặng một, có lẽ họ thậm chí còn không nhận ra China Open đã khởi tranh.

Nhưng đây rõ ràng là một khởi đầu rất tốt. Trong bối cảnh số người chơi quần vợt ngày càng đông như hiện nay, việc China Open có thể trở thành một IP của toàn dân, hay trở thành một ngày hội của cả thành phố hay không, có lẽ là then chốt để môn quần vợt và văn hóa quần vợt thực sự bén rễ tại Trung Quốc.

Trịnh Khâm Văn đã lên đỉnh, còn China Open thì sao?

Xét về thành tích kinh tế, China Open quả thực đang tiến tới mục tiêu "dẫn đầu châu Á, thuộc nhóm hàng đầu thế giới" được công bố vào tháng 4 năm nay (một số phương tiện truyền thông thậm chí còn diễn giải là "Grand Slam thứ năm" không chính thức).

Nhưng nhìn toàn bộ lịch thi đấu, China Open kết thúc theo một cách khá hài hước.

Các tay vợt hàng đầu hoặc tham dự kiểu "điểm danh", hoặc phong độ thi đấu như "mở hộp mù". Hạt giống số một đơn nữ Rybakina vừa giành chức vô địch US Open đã bất ngờ thua ngay vòng một, hạt giống số hai Sabalenka bị loại ngay ở vòng hai. Tay vợt số một thế giới đơn nam Sinner bất ngờ vắng mặt vì chấn thương; ở bán kết đơn nam, Medvedev đánh bóng khi bóng đã chết khiến khán giả bị thương, và bị xử thua ngay lập tức; trong trận chung kết, Minaur chỉ đánh được hai game đã phải bỏ cuộc vì chấn thương, Djokovic dễ dàng lên ngôi.

Người hâm mộ bỏ ra từ vài trăm đến hai ba nghìn tệ để mua vé, nhưng không nhận được những màn thi đấu đỉnh cao, cường độ cao với các tay vợt hàng đầu dốc toàn lực như ở Wimbledon hay US Open.

Điều này khiến "sức mạnh sản phẩm" của China Open rơi vào trạng thái dao động mạnh, lòng tin của người hâm mộ cũng liên tục bị bào mòn. May mắn là có Djokovic và Trịnh Khâm Văn, người nhận suất đặc cách, gánh vác doanh thu phòng vé và độ hot của giải đấu năm nay. Tất nhiên, điều này có liên quan đến việc sắp xếp thời gian mùa giải của China Open, cấp độ ATP500 thiếu sức hút và ràng buộc đối với các tay vợt nam hàng đầu, cũng như khoảng cách giữa 1.000 điểm cho nhà vô địch WTA và 2.000 điểm ở Grand Slam.

Tranh cãi lớn hơn còn nằm ở công tác tổ chức tại hiện trường hỗn loạn, tính chuyên nghiệp bị nghi ngờ. Khá nhiều khán giả than phiền trên mạng xã hội rằng việc kiểm tra an ninh khi vào sân còn nghiêm ngặt hơn cả sân bay, phải xếp hàng ở cổng hơn một tiếng đồng hồ. Trận đấu của Trịnh Khâm Văn đã bắt đầu từ lâu mà họ vẫn chưa qua được khâu kiểm tra, ban tổ chức giải bị chê là "gánh hát rong". Bảng quảng cáo LED bên sân liên tục gây ảnh hưởng đến trận đấu, Gauff và Zverev lần lượt vì chuyện này mà phải yêu cầu đánh lại.

Phép lịch sự của khán giả lại càng gần như trận nào cũng gây tranh cãi. Bu Yunchaokete đối đầu Djokovic trên sân nhà, giữa trận có lúc bị la ó. Trong một game giao bóng của Trịnh Khâm Văn ở thời điểm game point, khán giả bất ngờ hô "hay", khiến cô bị rối nhịp và mất game. Trịnh Khâm Văn buộc phải nhiều lần lên tiếng với khán giả trong nhiều trận "Ngồi xuống!", "Đừng nói chuyện!", đến bình luận viên của CCTV5 cũng phải im lặng.

Nhưng liệu có thể đơn giản quy lỗi cho "khán giả Trung Quốc kém ý thức"? Nguyên nhân sâu xa bên dưới bề nổi nhiều hơn là, một lượng "khán giả không phải người hâm mộ quần vợt truyền thống" đã vào sân, và cách hiểu của họ về phép lịch sự khi xem thi đấu bị lệch: tùy hứng reo hò, tùy ý đi lại, có thể phù hợp với bóng đá, buổi hòa nhạc, nhưng không phù hợp với quần vợt, sẽ ảnh hưởng đến trạng thái thi đấu của các tay vợt. Cũng không thể chỉ trông chờ vào việc khán giả tự giáo dục, nếu tình nguyện viên tại hiện trường có thể hướng dẫn rõ ràng, có lẽ hiệu quả sẽ tốt hơn.

Còn tất cả những cuộc thảo luận trên, phần lớn vẫn chưa thoát ra khỏi vòng tròn những người trong cuộc.

Năm nay, China Open và các nhãn hàng còn mời những ngôi sao như Vương Tranh Lượng, Cù Dĩnh, Vương An Vũ, Phùng Củng, Ngô Tôn đến góp mặt, muốn mượn hiệu ứng ngôi sao để thu hút sự chú ý của công chúng, bao gồm cả những thảo luận về trang phục. Nhưng nhìn từ những hình ảnh chụp lén tại hiện trường, ấn tượng chung mà khu ghế dành cho ngôi sao mang lại là lộn xộn. Mỗi người đều ăn mặc rất tự do, rất bình dân, vì thế không có phong cách thống nhất và điểm nhấn để ghi nhớ như phong cách "old money" ở Wimbledon, càng không khơi dậy được cuộc thảo luận nào.

Một giải đấu, người tham gia càng chủ động hướng về một sự đồng thuận văn hóa thì càng có sức hút đại chúng độc nhất vô nhị và sức dẫn dắt thời trang. Ở giai đoạn mà ngay cả sự đồng thuận cốt lõi về phép lịch sự trên sân đấu còn chưa đạt được, thì việc tìm hiểu xem có hình thành được sự đồng thuận văn hóa mang tính thị giác như dress code hay không lại càng xa xỉ.

Tất nhiên, không phải nói rằng China Open nên sao chép cách thể hiện của Tenniscore ở phương Tây, bản chất của nó là sự diễn tiến lịch sử của giai cấp và phong cách sống, còn khí chất của China Open bình đẳng và đời thường hơn.

China Open và giải F1 tổ chức tại Thượng Hải nửa đầu năm nay có sự chênh lệch "nhiệt độ" rất rõ ràng. Ở F1, tất cả các thương hiệu đồng lòng hợp sức, tạo nên đột phá cả về độ rộng lẫn sự đa dạng của thương hiệu, đạt được độ nhận diện cực cao tại các khu thương mại lớn của Thượng Hải, thấm sâu vào bầu không khí chung của thành phố, khiến nó trở thành sự kiện của toàn dân. Các cuộc thảo luận và sáng tác lại trên mạng xã hội về tay đua, WAGs, khu ghế ngôi sao, trang phục phong cách đua xe cũng vô cùng sôi nổi.

Nhưng đây chính là thách thức của China Open, không có bề dày truyền thống trăm năm, không mang dấu ấn tinh hoa, vậy ban tổ chức giải sẽ chủ động xây dựng một nền văn hóa riêng mới như thế nào?

Vì sao Wimbledon đáng để học hỏi

Định vị của China Open có thể nói là độc nhất vô nhị. Đây là nền tảng quần vợt duy nhất ở Trung Quốc, thậm chí cả châu Á, có thể đồng thời đăng cai các giải đấu đỉnh cao của cả nam và nữ (nội dung nữ là giải bắt buộc cấp cao nhất WTA1000, chỉ đứng sau Grand Slam; nội dung nam là giải hàng đầu ATP500, đứng sau Grand Slam và ATP1000 Masters).

Là giải quần vợt quốc tế quy mô lớn có lịch sử lâu đời nhất Trung Quốc, China Open hoàn toàn có thể xây dựng đặc sắc, văn hóa và sức ảnh hưởng của riêng mình. Sau khi đã hoàn thành giai đoạn "mời người đến", ở giai đoạn tiếp theo, giải đấu phải trả lời: liệu có thể đầu tư công sức vào sự ổn định của sản phẩm, tính chuyên nghiệp trong vận hành và sự đồng thuận văn hóa hay không? Sau khi khán giả vào sân, vì sao họ sẵn lòng ở lại, sẵn lòng trở thành một phần của cộng đồng này, và dùng trải nghiệm cá nhân để cùng nhau ghép nên bức tranh IP China Open lớn hơn?

Giải vô địch quần vợt Wimbledon, giải lâu đời nhất trong số các giải Grand Slam, là một hình mẫu đặc biệt đáng để tham khảo. Tất nhiên, điều này không có nghĩa là sao chép trực tiếp truyền thống tinh hoa kéo dài hàng trăm năm, câu lạc bộ theo chế độ quý tộc, hay quy định thường bị phàn nàn rằng tay vợt phải mặc đồ trắng khi thi đấu của Wimbledon.

Nhưng Wimbledon quả thực rất kiên trì trong việc xây dựng văn hóa thương hiệu riêng rõ nét và thống nhất, cũng như duy trì nghiêm ngặt phép lịch sự khi xem thi đấu, hay nói cách khác là truyền thống. Thứ mà họ xây dựng tại hiện trường giải đấu là một không gian, một bộ khuôn mẫu văn hóa, thậm chí có thể nói là một "công viên chủ đề" của định kiến về văn hóa quần vợt.

Wimbledon không đặt hàng rào quảng cáo tại hiện trường, còn trên khán đài là bóng dáng của giới thượng lưu. Rolex với vai trò đơn vị bấm giờ, Barclays với vai trò ngân hàng đối tác, logo của hai bên lần lượt được đặt một cách kín đáo trên bảng điểm và ghế trọng tài.

Trên thực tế, Wimbledon đã biến các suất nhà tài trợ của mình thành một nguồn tài nguyên cực kỳ khan hiếm — đến nay chỉ có 17 suất. Hơn nữa, chỉ có hai thương hiệu là Rolex và Ralph Lauren được phép đặt phòng tiếp khách tại sân đấu, và từ phòng tiếp khách này thậm chí còn không nhìn thấy sân.

Trái ngược với đó là các giải Grand Slam khác, Australian Open có 40 nhà tài trợ, còn US Open và Roland Garros có khoảng 30, đồng thời mở hàng rào quảng cáo.

Ngoài bản thân giải đấu, Wimbledon biến danh sách khách mời xem thi đấu trong Hoàng gia lô, được lên kế hoạch trước nửa năm, thành cỗ máy thu hút lưu lượng lớn nhất. Những người này không còn chỉ là thành viên Hoàng gia, mà là các ngôi sao, ca sĩ, vận động viên hàng đầu ở các lĩnh vực khác, và cả những người có ảnh hưởng trên mạng xã hội. Cách phối đồ phong cách "old money" theo "chủ đề Wimbledon" của họ trở thành một trong những tâm điểm được người bình thường quan tâm nhất bên ngoài giải đấu.

Ngoài ra, Wimbledon đang nỗ lực thu hút nhiều người hâm mộ đại chúng hơn quan tâm đến giải đấu. Ngoài việc mỗi ngày đều phát hành một lượng vé giá bình dân nhất định theo hình thức bốc thăm, TikTok đã trở thành mặt trận đại chúng hóa và trẻ hóa của họ.

Trong thời gian diễn ra giải năm 2025, các video ngắn "tenniscore", hậu trường và đoạn các ngôi sao nhảy múa do tài khoản TikTok chính thức đăng tải đã vượt mốc 200 triệu lượt xem ngay từ đầu tháng 7. Trong đó nội dung thú vị nhất là loạt video "Nghe lén ở Wimbledon".

Trong loạt video này, Wimbledon đăng tải những phản ứng gây cười, chuyện phiếm và lời than phiền mà họ bắt được trên khán đài. Chẳng hạn một đứa trẻ hỏi rất to: "Federer có phải là vua của Wimbledon không?" Ngay cả một giải đấu có vị thế cao như Wimbledon cũng đang cố tình phi tinh hoa hóa, khiến giải đấu trở nên có thể bị trêu đùa, có thể gần gũi.

Trở lại Trung Quốc, kinh nghiệm của Wimbledon cho thấy: điều thực sự khiến giới trẻ có cảm giác thuộc về, thực ra không chỉ đơn thuần là "ở đây có những trận đấu đỉnh cao", mà quan trọng hơn là "ở đây có một nền văn hóa quần vợt chỉ thuộc về nơi này".

Câu hỏi China Open cần trả lời không phải là "làm thế nào để nhiều người trẻ đến xem bóng hơn", mà là "làm thế nào để người trẻ cảm thấy, đến China Open là một việc đáng để mặc váy tennis, chụp ảnh và đăng lên mạng xã hội".

Cơ hội thương mại cốt lõi của China Open cũng không nằm ở việc "khiến nhiều người chơi quần vợt hơn", mà nằm ở việc trở thành người định nghĩa "phong cách sống quần vợt" tại thị trường Trung Quốc.

IP văn hóa quần vợt bản địa

Khác với nền tảng tinh hoa được tích tụ từ văn hóa câu lạc bộ của quần vợt Âu Mỹ, quần vợt tại Trung Quốc đã đi vào đời sống thường ngày của đại chúng. Một lượng lớn người mới đổ vào, tỷ lệ nữ giới tăng lên, nhu cầu về thẩm mỹ và giao lưu xã hội nhiều khi được ưu tiên hơn nhu cầu nâng cao trình độ thi đấu.

Sự lệch pha này thể hiện đặc biệt rõ ở phía tiêu dùng. Trên mạng xã hội, câu "đánh bóng có thể thua, nhưng phối đồ không được thua" đã trở thành một câu nói thịnh hành. Các sân tập ngoài đời có cả những đơn đặt chỗ chuyên để "chụp ảnh check-in". Phong cách Tenniscore gồm chân váy xếp ly, áo Polo, giày trắng từ lâu đã thấm vào các bối cảnh đời thường như đi làm, giải trí. Những người yêu thích Tenniscore, có lẽ phần lớn không chơi quần vợt.

Đây là cơ hội của China Open, cũng là thị trường tăng trưởng của các thương hiệu.

Năm nay China Open đã có một số thử nghiệm mang tính biểu tượng: lần đầu tiên kéo dài lịch thi đấu lên bốn tuần, trải dài qua cả hai kỳ nghỉ Tết Trung thu và Quốc khánh; cải tạo sân đấu chuyên nghiệp thuần túy trước đây thành lễ hội của thành phố; hàng hóa được cấp phép không còn giới hạn ở huy hiệu kỷ niệm, mà mở rộng sang các danh mục như quần áo, đồ gia dụng, đồ chơi thời thượng.

China Open đưa buổi hòa nhạc vào sân bóng

Theo số liệu do Ban tổ chức China Open công bố ngày 11 tháng 10, tổng doanh thu bán vé của China Open đạt 132 triệu nhân dân tệ, tăng 48% so với cùng kỳ; tổng giá trị tiêu dùng trong thời gian diễn ra giải dự kiến vượt 55 triệu nhân dân tệ, tăng 55% so với cùng kỳ; doanh thu bán hàng hóa được cấp phép đạt 28 triệu nhân dân tệ, gấp đôi năm ngoái.

Nói cách khác, mọi người đến China Open không chỉ để xem một trận đối đầu đỉnh cao, mà còn để hoàn thành một trải nghiệm phong cách sống sâu sắc.

Tất nhiên, tranh cãi cũng tồn tại. Ngoài những tranh cãi về tổ chức giải đấu và tính chuyên nghiệp của khán giả đã nêu ở trên, việc China Open kéo dài lịch thi đấu, chồng thêm nhiều hoạt động văn hóa giải trí không mang tính thi đấu cũng khiến những người hâm mộ cuồng nhiệt đặt nghi vấn. Mọi người lo ngại liệu giải đấu có đang làm mờ nhạt cốt lõi thi đấu của bản thân môn quần vợt hay không.

Đây chính là bài toán lựa chọn định vị của China Open. Nó không sao chép câu chuyện tinh hoa kiểu "old money" của Wimbledon, mà phải nuôi dưỡng một câu chuyện về phong cách sống thuộc về thị trường Trung Quốc.

Các sân tập cơ sở và cơ sở đào tạo đảm nhận việc "khiến nhiều người chơi quần vợt hơn". Xét về cấp độ giải đấu và tính tổng hợp, China Open lẽ ra phải là nơi có cơ hội nhất để đứng ở đầu ngọn sóng quần vợt, hoàn thành việc lan tỏa thẩm mỹ và các bối cảnh giao lưu xã hội.

Hai năm gần đây, logic tiếp thị thương hiệu trong lĩnh vực quần vợt toàn cầu cũng đang thay đổi, mang lại tham chiếu bên ngoài cho China Open.

Vận động viên không chỉ là tuyển thủ thi đấu trên sân, mà đã trở thành biểu tượng văn hóa. Dior ký hợp đồng với Trịnh Khâm Văn làm đại sứ toàn cầu, nhấn mạnh câu chuyện về hình tượng sức mạnh của thế hệ phụ nữ mới mà cô đại diện; trên sân Wimbledon, Gauff đã hai năm liên tiếp mặc bộ sưu tập hợp tác với Miu Miu và New Balance khi thi đấu.

Chiến bào Wimbledon của Gauff

Cùng với sự thịnh hành của Tenniscore, ngoài trang thiết bị chuyên nghiệp, rất nhiều yếu tố quần vợt đã được các thương hiệu đưa vào quần áo may sẵn, phụ kiện và các sản phẩm đời sống. Tư duy vận hành của các thương hiệu hiện nay cũng không chỉ là mua tài trợ, ký hợp đồng với ngôi sao, mà là xây dựng một chuỗi hoàn chỉnh từ giải đấu chuyên nghiệp đến vận hành cộng đồng rồi đến phong cách sống.

Thương hiệu thông qua IP giải quần vợt để hoàn thành việc thể hiện phong cách, thu về không chỉ là cơn sốt bán hàng các mẫu tương tự trong ngắn hạn, mà còn là sự tích lũy hình ảnh thương hiệu trong tâm trí người tiêu dùng về lâu dài. Đây cũng là lý do những năm gần đây các thương hiệu thời trang xa xỉ lần lượt tham gia.

Logic này đặc biệt phù hợp với thị trường trong nước. Rất nhiều người tiêu dùng Trung Quốc hướng tới trạng thái sống thư thái, tinh tế mà quần vợt đại diện, nhưng chưa chắc sẽ thường xuyên bước lên sân. Điều này có nghĩa là giá trị của giải quần vợt có thể vượt ra khỏi định vị công cụ phổ cập thể thao, trở thành phong vũ biểu phong cách mà đại chúng hướng tới.

Tất nhiên, để thực sự trở thành người định nghĩa phong cách sống quần vợt bản địa, China Open vẫn còn một chặng đường dài phải đi. Hiện tại, giải đấu phần nhiều vẫn dừng lại ở mức độ chồng chất các bối cảnh.

Và đối thủ của China Open cũng không chỉ có các giải quần vợt khác, mà còn có lễ hội âm nhạc, triển lãm nghệ thuật, các khu thương mại cao cấp cùng mọi sản phẩm phong cách sống đang tranh giành thời gian rảnh cuối tuần của tầng lớp trung lưu.

Cập nhật lúc 2026-10-13 20:12